CRM.  .    .   蠗3
 


CRM?.. ,       ,        .

  ,  CRM       ,   :             ,  ,    CRM!  !

   ,    CRM    .

    ?    ?    CRM?

     ,    !





CRM.   .    

    3



 



  , 2026



ISBN 978-5-0067-3493-7 (. 3)

ISBN 978-5-0059-8730-3

     Ridero




 


       .           ,       ,      , ,    -     .

       .   CRM    ,     - ,      ,    .

  .   ,      ,  ,      .  ,    .

  ,   ,     16 ,          CRM,   .



    (      ),     2026 .  ,     . ,     .

     .  e-mail     .



    !

 !

FLY SAFE!








  ,  ,   , ,    CRM  Crew Resource Management,         .          ,        .

    ,      ,  ,         CRM?         ,        CRM   ,        ,  ,     ,   .     CRM,        ,  

     ,   :

 CRM    ,              !

     ,  :      , -, ?   ?      ,        








, ,     ,       .        ,    , !                 CRM.  8   (       )    :  CRM             (     ),    CRM    ,   ,    ,   .      SHELL, FORDEC,    DODAR,  , :  ,        

     ,      (     ),        ,      .



,    ,   !


  ,                   ?






  



           - ,     CRM ,     :



  CRM

        , ,    CRM!


       :          ,        CRM!      ,    ,     .

          ,    CRM,           ,  ,   .








  ,     .



   CRM     ,    ,      ,  ,     ,         (         ), ,    ,              CRM,   ,  , .

        ,                    .



!




CRM.   





  





  CRM?


       CRM?,       ,   :

 CRM?.. ,      ,   ,        .

  ,  CRM      - ,  -     ,       :               ,      ,  ,    CRM!  !



   ,       CRM          -,    .

     .




  


, :        ?



a)   ,    ,     (  )   ,      (SOPs),        .   !      ,    ,            .      ,    - [1 - Fail    .  ,  ,       .].

b)   ,     , ,   ,      ,    ,    ,     .   !       .



    b),  ,      . !

 ,               : /   .

  :  ,    ,            ? (      ,         ).

,              ,        .

?

,     ,    .      ,     ,     ,   .      .

      , ,       ,    ( ,   !),     ,                  .

.    :    .

          ,     , , ,  ,     ( )    .      ,            ,     -    .     ,     ,    ,   ,     .

  ,   , :     ?,   SIGMET, ,    BECMG?    .    ,      ,            ,   ,    ,  - ,     .  ,   ,     .     .

         ?

 ,  .



, !

    ,    ,     CRM ,   ?




 CRM ?




     !


          ,     ,     .   -,    ,          ,        -    , ,    CRM   .

 : ,       ,             , 

    ,       ,       CRM    . ,           CRM,             ,        .



 CRM            !

, ,   .









 ,  CRM     ,    .          CRM,          .

      ,    ?

       CRM,      ,   :   ,   ,  ,        .

     , ,     .    ,         ,      [2 - NTS (NOTECHs)  non-technical skills,  .           , .    (    CRM)    .]     .



      !


      ,  ,          ,        .



   ,     (      ), .

    ,  , ,      (,         SOPs),   !         ,  SOPs          .      ,     ,      .       ,   ,        .

    ,         CRM,    !   .







   ,     ,      CRM.



, ,   CRM      . CRM        ,       ,   CRM .

    ,  ,    .




 CRM  





 


    CRM      ,           . -   -  ,        ,      -  .

 ,      ,   ,          ,      ,               CRM.

,  ,   .



      CRM  ,       .        CRM        ,              Crew Resource Management     CRM,      ,        .           Crew Resource Management.


        ,      ,    CRM  ,  ,     .               ,  ,    ,      CRM.

     ( , -   )   ,    , ,      CRM  ,       .     CRM,  .  ,     50-  ,       .      !  [3 -           -   .    (1974),  (1980). -  .       .]  !

    !      ,  !          CRM.






   CRM  



  !      -  .         Crew Resource Management,         CRM   ,           .






Barbara G. Kanki, Robert L. Helmreich, Jose? Anca. Crew Resource Management. 2nd edition



   CRM,         ,  ,         .     ;  ,     ,     CRM.   ,  -   ,    ?    (FAA)         ,           (NTSB)  ,     CRM.



          ,      ,    ,     ,         . .  . .           .      , ,            CRM    .



 ,            ,        [4 -   ].   -             .

?


 ,   (    )   .     -     .

, ,       , , ,       ,        ,    [5 -       -,    CRM.].

,   -     , , ,     ,  .      ,      ,     CRM     .

           CRM  ,         ,   

    ( 1997 )   ,     CRM,    .



        ,   CRM         .  ,    CRM      ,         :     ,      . ,  CRM       ,     !

  ,  , -,   2025     ,      ,               .




CRM     ?


CRM   ,     CRM   .    CRM   100%    .

   ,     ,   CRM ,    CRM :        CRM?

,       ,      (      ),      CRM.

:             CRM.    CRM .

   CRM    ,     CRM       , ,  ,   ,               .



        .       ,            ,    , 



       ,   -       ,  ,  .


  ,     .    ,   .  ,     .      : , , ,  , , ,       ,   - ,       .

         ,                ,     .



    CRM,     ,              :



     CRM,   ,   .   :  -  ( , )  6575,   :   CRM       ,    .    -24      ,   !      CRM.   ()    ,      (   QRH,   ).     !

     ,    : , ,   ,   .   CRM, ,          .       ,  , .

  ,   CRM      ,         CRM         . ,        :

  ,      ?        CRM?

 .  ,    , -      黻.



  ,      ,        CRM       ?

 ,    ,     ,                 ?       ,         !

, CRM       -. CRM           ,             .




      CRM?


 ,   ,              ,  ,     CRM.



  CRM

   ,           .           .


CRM        ,     ,     ,    !     . CRM   .

     ,      .    ,     ,       .

    .    ,     ,    ,   ? . ,        ,          .  ,  ,     .

   CRM     ?     ,    ,         ,  ,     CRM?

 ,  , .

    - ,   - . -   ,       ,  -       .

   ,          ,           ,        .           ,   ,               ,       .



        ,     ,    ,                ,       CRM, 2- .  ,  ,        .

               !

    .




    CRM?



 , CRM                .




CRM    !


           CRM    .     ,   ,  ,   ,   !



CRM             ,   , ,    .


-  ,        .     ,    ,     ,    ,  .    CRM      ,           ,   .

CRM    ,   .




CRM    


     : CRM   ,      .

    !

 CRM     ,    ,      .        ,    ,     , , ,    ,  ,        .



  airmanship ( )       CRM  ,      ,    ,        ,   CRM -        .

  : airmanship     ,  CRM       . CRM    ,  ,    CRM               ,    .

,     :      CRM  ,  ,  ,  ,   ,      ,   .

 -- ,   .   -? ,    .     !      .

- , .            ,     .

      ,      ,  ?

      ?   ,     ?  ,        ?     ,  -             ,           ,    ,   .         CRM.



CRM      ,  , ,   ,            ,    .       .

   CRM.

 ?




CRM   


,   .

,  (  !)           CRM.                 ,                   ATPL.



 CRM           ,           .


    CRM   ,    .       CRM.

    ,    CRM (   )  ,      ,    .

    CRM    .                   ,            , .






     !



   ,         ,        .       (   ),    ,  ,   ,       . ,   ,  ,   . , ,      ,    ,         -  ,      ,        .

              ,    ,     .



,     :  ,       .         .

         .      ,                    ,   ,    ,  CRM .      .



,    ,      . .









  ,         ,       CRM  ,          ,     .         ,   : ,          ,              .



!

  CRM       ,     .





CRM    


  CRM  -     .

  ,       . ,   ,    ,             .

    ,    ,              ?

 ,         .

       ,  ?

        ,        ,  !        ,   ,       .



   ,     CRM    ,      , .          - (, ),            ,      ,  ,    

         ,   ,       .     ,     ,     .

,    CRM   ?



  ,    .

      ,      , ,    , ?          ,      .       ,    ,      .        - (  )  ,         (   ).

     ,    ,       .    .     .

-      ( )   -. ,     . ,  ,  ,  -     .    ,     .   :

 ,    ,       ?

   ,   ,        .     ,            .

:

  ,      ,  ,                ,      .

    ,     :      , ,     : , ,       ,       ?   ( )     ,   ,     (     ,       ),      .   ,   ,       .           .

 ,   , ,      ,      .    .

     ,            ,          .



!

  CRM  ,        .   CRM    .


       ,     CRM,          ,        ,             .



              .


       CRM,         , -  .




CRM   


       ,      ,      ,  .       .

        .          -,   ,       .

  [6 -  -,  ,   .]          -   (-,  ):

       ,   , ,  ,  ,   .

     ,    ,        ,    .




CRM    !


      .      ,    ,       ?  ,   ?     !

      :      ,       ?

       .      ,       .

     :       ,    .

  ,       :      ,      .

      ,          .     ,          ,             ,       .

 CRM   Situational Awareness ( )  Threat and Error Management (   ).

  ,                        .  CRM       ,        .








       ,    ,     ,    :   ,       ,       ,    ,         .

 :        ,      .



 

   ,      ,           .

          ,   ,         .


,       ,       CRM.  CRM    !



    ,     ,            .





      ,  ,      ,    ,     .

           .       ,    .     ,  -                   .

  ,       ,            ?

   ,        (  )   .



 !   .




CRM    


-       ,       . ,           . ,  -     ,        ,    ,              CRM   .



  ?     SOP, .     .  ,   .     ,      ,     SOP.


     ?         ,   ,    ,     .            CRM.

 ,          .  ,    ,   -          ,      (  )  ,    .

 .  ,        CRM,      .           ,            .

      ,    ,            CRM ,      ,       .      .



 ,      CRM  ,        ,           .




 


1. CRM     ,   ,   -  .

2.  CRM    ,        .

3.  CRM         .

4.        CRM.

5. CRM      .

6. CRM    ,   .

7. CRM    .                .

8. CRM    .



!

   CRM,    ,      ,   ,  ,           .



  

     CRM  ,        ,          ,         .


       .









  








1.   .     ,   .

2.    .    ,     .      ,     .

3.    ,  .

4. CRM          : ,  ,   ,      .

5.    ,     !



!

      (),     .





  


  ,        ?      ?



     ,      (  ,    ),    :

  , !    ,   !     !     !

    ,    ,   :

    .    , .      .

,     ,       .                       ,        .        ,               .



    ,  : ,            .          .

           ,            . ,     , .

 ,   ,   ,    ,     .








   .       ,       .



    ?


, .  ,   ,   .

                    ,     -.      ,         ,  .        CRM, ,   ,          .

       ,  ,  ,           :  !   !  ,   !    .








     ,    ,    ,     ,         .

  Airbus ,        37    ,  ,      .    , :

     -;

    ;

   ;

   .

      ,      .  , ,         .

  :    ?

        .   .






ICAO Doc 9859.     



      .     (      ):

   (62%).

   (27%).

   (11%).

  , ,   ,    .        ,   .     ,    ,   .    ,    ,  ,      .

,          ,      ,        .




,   


       . ,           .






 -134





 -134           ,     [7 - - .]   .  -737  :  ,           .

        -134     ,        .




,   


     .

    ,   ,     , ,   ,      .

 ,        ,     ,     .





       ,          ,         ?   (  )     ,        .



,    ,        ,    CRM.      ,         , ,     .    .    .   ,    ,       ,    .




,   


   .     .

        ,      . ,          . ,       .

      ?



          ,     .     , , ,         ,    ,   .    .

    ,             CRM.



   CRM

 2003   -300  DHL      ,                .           ,            .    ,   ,     .      ,  ,     ,       .







     




  


      slip and lapse errors.  ,        .

       , ,    (    ,  ,  ),   .



      ,        (lapse error),      ,   (slip error).


,          ,     - .    , ,   ,    ,    ,   -  .

 .        -737    FCOM  Hot Weather Operations,    APU   HIGH  .     ,         (    ).    lapse error.

 :         ,   -.



    .     ,    737     ,     :

1)   B     (     ).

2)  TOGA    .    [8 -   .    .] ,   - .    ,      , !

          ,       ,  ,   ,   ,          -737,     .

   ?   ,      ,       ,  .



      - . , ,    ,      .        -737,        .    2024   [9 -  Boeing 737  ,  25  2024 . Boeing 737400F  Swiftair,    5960                - .    ,   .],            .          ,      .            .


  ?



   ,      ,    ,       .








      ,      .     ,   ,    ,      .  ,  :



1.  !

        ,   .           .        .    .  !



2.   , !

   .     ,      .    , ,   :      ?    ,   ,   ?

? ,  .



!

   ,     ,     ,   ,     ,      - !


  ?



     .         :  ,        ,  ,    .

,    -737,    ,    ,    ?  !  .   ,     ,       ,     .    ,     ,    

   ,         400  .       ,      ,    .

,   -737    ,     :  -  ,     ,  ,   ,   .

,       .     ,  ,  ,     -   ?       ,   ,        !

  CRM:   (task sharing)      (task prioritizing).



,         -,    ,              .

 ,   ( )     (       ),    -    ,  .      ,   ,    .         .


         ,       ,    .




Aviate  Navigate  Communicate.  Manage


  (Aviate)   .        ,      -           .

    (Navigate)!         (,     ).

     ()   ,    .

      Manage,    .

      Aviate  Navigate.



           ,      ,     .                ,          .

          MEL        .       ,        - ,   .

       FCOM  Hot Weather Operations,     ,     - BEFORE TAKEOFF,     .          ,      -, ,          .




   


    ,      .       ,     .

 ,       ,      .



         ,        .      ,       ,    .      ,         .

,                 ?

    ,    .   ,      :     ,    -.                 ,     ,  ,  .

   ,   ?   ?

 ,   ,          .     ,  ( ),     ,      ,  ,         .

    .



 1

       .   ,          (, ).     ,  .

 ,     150        30.        15,  :



a)         30.

b)       .

c)          .

d)    TOO LOW, FLAPS![10 -  , [] !]



    (  )  .

   200   ,      30.    ,    ,    ,  .          .

              .    ,   .      40,  .

      LANDING Checklist.       ,    ,    .  ,     GPWS  .     ,   ,       .

       ,        .       ,      .

    TOGA,           .       .






   



 ,        ,  :   [11 -   .],      .



 2

        .         : -      , ,    .

 ,         25.      ,          : TOO LOW, FLAPS! TOO LOW, FLAPS!

 ,     ,         .       25     737- .                ,    .    ,     ,    ,   ,      GPWS (,   ).

  55 , .          .  .

      ,       .



     .  ,    ,               ,     .

  , ,        .        ,      ,         25 (  ),          ,     ,    ,       .

         ,   ? ,     .

 ,          (           ),             .        ,     ,    ,     ,      -. ,     ,   ,      ,   .     ,                ,   .     ,   ,  , ,       .        ,    .

      ?

   !

    .    ,   !



       ,  CRM    .       ,    ,   ,    ,      ,    -   .           ,      :    ,     ,          .

                 ,     .         .              (   )    .          , ,      .        .      ,      (!)     .

          -  ,          .      ,               .     ,    .

, CRM   .  ,        ,      .          ,         .         -  .        ,  ,   ,    .



   ?



     ,              ,    CRM: ,    .

      .




, !


        -         .

,    ,   ,   ,  ,  ,  , , -      ,     ,   ,           .

        .

   /. ,   .       ,   ,    - ,  :    !,  !,  !,       ,          ,             ,          .

 ,      !    ,   ,   : , !         .

  !

       .



 

,   ,       ,      .             .









        ,    , .

   :



a)  ;

b)   ;

c)    ;

d)  ,    .




 


 (  )    ,  ( )      ,        . ,   ,    .        ,      .

       .     ,             ,         .

         .

  .




  


     - ,        ,    . ,    ,      ,      .           ,     .

        ( ,    ).       ,   ,         ,       .



:            .


 ,     ,        ,  ,      , ,  ,          .






       



    ,    ,  ,        ,   ,   -      .               , .


    ,           ,    ,      .





 .     ,      .

   ,     -   .  ,    ,   ,    ,  .                   ,     ,    -   .

,      ,        .








   , ,      .  ,   .

    ?

      2008 .   --,      -204.           .

, ,     ,            :

 ,     ?

    , -  , ,     .  ,   :

     ,      : ,     .

    .  ,    :   ,    ,      ,     - ,  -  ?

            .   , 

   .



          .

?  .     ,  ,    ,    .            ,           ,            .

       !

,      ,    ,      ,     ,    .

, , ,     ,        .   2017   2008      . ,   ,  ,         ,   .




   


         ,  ,   ,   .

  ,   ,       ,  :     !   ,   !

 ,   ,   SOP   [12 -  SOP     , .         SOP,       .], :    .         .           ,   SOP,  ,    .       ,  , ,              .      ,    ,    .




 ,    


  ,     .

         ,     . , ,   ,  ,  ,     , ,  ,     .

             ,         ,  .    ,      ,      ,     .

  ,        ,     ,    ,      ,     ,     .

 ,       .

        ,       ,     .



      :

      ,    ,      ,   ,  !


              ,    .




 


1.   .     ,   .

2.    .    ,     .      ,     .

3.    ,  .

4. CRM          : ,  ,   ,      .



,   ,         .    ,              .

    ,                     ,   , , .

        .




    



              ,   ,     .



, ,      .    .        .





  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/denis-okan/crm-prosto-o-neslozhnom-nastolnaya-kniga-horoshego-pilota-pilot-72133651/?lfrom=390579938&ffile=1)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


Fail    .  ,  ,       .




2


NTS (NOTECHs)  non-technical skills,  .           , .    (    CRM)    .




3


          -   .    (1974),  (1980). -  .       .




4


  




5


      -,    CRM.




6


 -,  ,   .




7


- .




8


  .    .




9


 Boeing 737  ,  25  2024 . Boeing 737400F  Swiftair,    5960                - .    ,   .




10


 , [] !




11


  .




12


 SOP     , .         SOP,       .


